Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời cũng là hoạt động học thuật có ý nghĩa trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 50 năm hình thành và phát triển Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (1976–2026) và 25 năm thành lập Khoa Luật UEH (2001–2026).

Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS TS Bùi Quang Hùng, Giám đốc UEH nhấn mạnh rằng dữ liệu ngày nay không còn chỉ là vấn đề kỹ thuật hay thương mại, mà đã trở thành hạ tầng chiến lược của nền kinh tế hiện đại, gắn với quản trị quốc gia, đổi mới sáng tạo, quyền con người và phát triển bền vững. Trong bối cảnh đó, các vấn đề về bảo vệ dữ liệu cá nhân, trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp công nghệ, quản trị AI, minh bạch thuật toán, an ninh dữ liệu, quản trị rủi ro pháp lý và phát triển bền vững đang đòi hỏi cách tiếp cận liên ngành giữa pháp luật, công nghệ, kinh tế, năng lượng và chính sách công.

Đại diện UEH cũng cho biết Hội thảo năm nay tiếp tục nối dài chuỗi nghiên cứu và kết nối chính sách giữa UEH và IPS trong các lĩnh vực pháp luật dữ liệu, AI và công nghệ số, bao gồm Hội thảo khoa học quốc gia “Dữ liệu cá nhân trong dòng chảy nền kinh tế số Việt Nam” (2023), Tọa đàm khoa học “Phát triển và sử dụng trí tuệ nhân tạo đáng tin cậy” (2024) và Hội thảo khoa học quốc gia “Kinh tế, luật và chính sách công nghệ số: động lực phát triển quốc gia trong kỷ nguyên vươn mình” (2025). Qua từng năm, các chủ đề nghiên cứu không chỉ mở rộng về quy mô mà còn cho thấy sự chuyển dịch từ việc nghiên cứu bảo vệ dữ liệu cá nhân sang các vấn đề rộng hơn của kinh tế dữ liệu, AI chủ quyền, giao dịch dữ liệu, ESG, dữ liệu xanh và quản trị quốc gia trong thời đại số.

PGS TS Bùi Quang Hùng phát biểu khai mạc Hội thảo

PGS TS Bùi Quang Hùng, Giám đốc UEH tặng Hoa và quà cảm ơn của UEH cho ông Nguyễn Quang Đồng, Viện Trưởng IPS về sự hợp tác nhiều năm giữa CELG và IPS

TS Trần Thị Tuấn Anh, Phó hiệu trưởng CELG và ông Nguyễn Quan Đồng, Viện Trưởng IPS tặng hoa cho các diễn giả chính tại Hội thảo

Tại phiên toàn thể, Hội thảo ghi nhận nhiều tham luận chuyên sâu từ các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia quản trị số và học giả pháp lý.

Ông Hồ Đức Thắng - Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội - trình bày tham luận “Dữ liệu cho AI Việt Nam - Từ đại dương dữ liệu đến thị trường có trách nhiệm” đã thu hút nhiều sự quan tâm khi đặt ra các vấn đề mang tính chiến lược đối với tương lai AI Việt Nam. Báo cáo đưa ra nhiều thông điệp đáng chú ý như “AI có thể chết khát ngay giữa đại dương dữ liệu”, “Cái gì không được số hóa sẽ vắng mặt trong trí nhớ của máy” hay “Muốn AI Việt Nam đi xa, dữ liệu Việt Nam phải đi trước”. Báo cáo cho rằng lợi thế lớn nhất của Việt Nam trong cuộc đua AI không nằm ở việc cạnh tranh siêu mô hình toàn cầu, mà nằm ở dữ liệu chủ quyền của Việt Nam - bao gồm dữ liệu tiếng Việt, dữ liệu pháp luật, hành chính, giáo dục, y tế, nông nghiệp, văn hóa và dữ liệu địa phương phục vụ cho các bài toán Việt Nam. Đồng thời, báo cáo cũng cảnh báo các rủi ro về thiên lệch dữ liệu, AI tự học sai lệch và yêu cầu xây dựng thị trường dữ liệu có trách nhiệm, bảo đảm dữ liệu “đúng - sạch - đa dạng - có ngữ cảnh - có người chịu trách nhiệm”.

Ông Hồ Đức Thắng - Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội - trình bày tham luận “Dữ liệu cho AI Việt Nam - Từ đại dương dữ liệu đến thị trường có trách nhiệm”

Bà Võ Thị Trung Trinh - Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số Thành phố Hồ Chí Minh - trình bày định hướng khai thác dịch vụ dữ liệu (DaaS) như động lực tăng trưởng mới của kinh tế số Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2026–2030. Báo cáo cho thấy sự chuyển dịch tư duy quản trị từ mô hình dữ liệu “lưu trữ trong các ốc đảo thông tin” sang mô hình “dữ liệu như một dịch vụ”, trong đó dữ liệu được kết nối, chia sẻ và khai thác để tạo ra giá trị kinh tế thực chất cho doanh nghiệp và xã hội. Nhiều nội dung đáng chú ý được trình bày như chiến lược xây dựng sàn dữ liệu thành phố, hệ sinh thái dữ liệu thời gian thực, trung tâm tài chính quốc tế gắn với tài sản số và mục tiêu đưa kinh tế số chiếm khoảng 40% GRDP Thành phố vào năm 2030.

Bà Võ Thị Trung Trinh - Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số Thành phố Hồ Chí Minh đang trình bày tham luận “Khai thác dịch vụ dữ liệu (DaaS) - động lực bứt phá kinh tế số TPHCM giai đoạn 2026-2030

Bà Trần Thị Tuyết, chuyên viên phân tích chính sách của IPS đã trình bày các phân tích và khuyến nghị chính sách về giao dịch dữ liệu và phát triển thị trường dữ liệu tại Việt Nam. Báo cáo làm rõ các mô hình thương mại hóa dữ liệu như bán dữ liệu, bán phân tích dữ liệu và bán dịch vụ dựa trên dữ liệu; đồng thời đặt ra các câu hỏi nền tảng về định giá dữ liệu, quyền kinh doanh dữ liệu phái sinh, quyền sở hữu dữ liệu tổng hợp và cơ chế mở dữ liệu công để thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Một trong những thông điệp quan trọng của báo cáo là giao dịch dữ liệu chỉ thật sự trở thành thị trường khi dữ liệu được chuyển giao, được định giá theo cơ chế thị trường và tồn tại sự cạnh tranh giữa nhiều chủ thể cung cấp dữ liệu.

Bà Trần Thị Tuyết, chuyên viên phân tích chính sách của IPS, đang trình bày tham luận “ Xác lập cho giao dịch dữ liệu tại Việt Nam: các ưu tiên chính sách và khuyến nghị”

Sau phiên toàn thể, Hội thảo tiếp tục với 10 phiên thảo luận song song cùng gần 100 bài tham luận khoa học. Các phiên được tổ chức theo nhiều chủ đề chuyên sâu như pháp luật dữ liệu và dịch vụ dữ liệu; pháp luật quản lý năng lượng và kinh tế năng lượng trong kỷ nguyên dữ liệu; công nghệ, đổi mới sáng tạo và trách nhiệm pháp lý; trách nhiệm pháp lý và quản trị rủi ro dữ liệu; pháp luật về kinh doanh dịch vụ dữ liệu; chính sách công và định hướng hoàn thiện pháp luật về dữ liệu; cũng như các phiên dành cho nhà nghiên cứu trẻ về dữ liệu, AI và đổi mới sáng tạo.

Tại các phiên chuyên môn, nhiều tham luận đã tiếp cận dữ liệu không chỉ dưới góc độ công nghệ hay thương mại, mà còn trong mối quan hệ với quyền con người, công bằng xã hội, trách nhiệm doanh nghiệp, cạnh tranh thị trường, chuyển đổi xanh và quản trị quốc gia. Các chủ đề như dữ liệu khử định danh, quảng cáo cá nhân hóa, hợp đồng xử lý dữ liệu, quyền yêu cầu giải thích thuật toán, công nhận dữ liệu như tài sản số, trách nhiệm pháp lý của AI, bảo vệ dữ liệu trẻ em, quản trị dữ liệu công, dữ liệu mở, dữ liệu xuyên biên giới và quản trị nền tảng số đã cho thấy sự mở rộng đáng kể của nghiên cứu pháp luật công nghệ tại Việt Nam hiện nay.

Đáng chú ý, nhiều bài tham luận đã bắt đầu chuyển dịch cách tiếp cận từ “pháp luật quản lý công nghệ” sang “pháp luật của xã hội số”, nơi dữ liệu không chỉ là đối tượng quản lý mà còn là vấn đề của quyền lực, trách nhiệm giải trình, quyền con người và sự công bằng trong môi trường số. Không ít nghiên cứu đã đặt ra các câu hỏi học thuật và chính sách lớn cho Việt Nam trong thời gian tới: dữ liệu có thể được công nhận như tài sản hay không; AI có nên chịu trách nhiệm pháp lý; liệu cá nhân có quyền yêu cầu giải thích đối với các quyết định tự động hóa; hay làm thế nào để cân bằng giữa phát triển kinh tế dữ liệu và bảo vệ quyền riêng tư của con người.

Hội thảo đồng thời phản ánh rõ định hướng phát triển học thuật liên ngành của UEH trong lĩnh vực pháp luật và công nghệ số. Trong thời gian qua, Khoa Luật UEH đã điều chỉnh và cập nhật chương trình đào tạo với nhiều học phần mới như Luật bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật công nghiệp công nghệ số, AI và pháp luật, Luật Fintech và Luật về chuyển đổi số nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực pháp lý cho nền kinh tế số và cộng đồng doanh nghiệp. Thông qua Hội thảo, UEH tiếp tục khẳng định vai trò là cơ sở giáo dục đại học định hướng nghiên cứu đa ngành, thúc đẩy kết nối giữa học thuật, chính sách công và thực tiễn phát triển; đồng thời góp phần hình thành các chuẩn mực pháp lý hiện đại cho thị trường dữ liệu và nền kinh tế số tại Việt Nam trong giai đoạn mới.

Báo chí đưa tin về hội thảo:

Báo Sài gòn Giải phóng: https://www.sggp.org.vn/khai-thac-tai-nguyen-vang-du-lieu-de-phat-trien-kinh-te-xa-hoi-post853774.html

Báo tuổi trẻ: https://tuoitre.vn/viet-nam-thuong-mai-hoa-du-lieu-uu-tien-dat-dai-bat-dong-san-khi-tuong-thuy-van-20260521131517529.htm

Báo Pháp luật TPHCM: https://plo.vn/du-lieu-da-tro-thanh-nguon-tai-nguyen-tu-lieu-san-xuat-quan-trong-post909573.html

Báo Pháp Luật Việt Nam: https://baophapluat.vn/thach-thuc-phap-ly-khi-du-lieu-tro-thanh-tai-san-kinh-te.html

Chuyên trang Pháp luật Plus, Báo Pháp Luật Việt Nam: https://phapluatplus.baophapluat.vn/du-lieu-tro-thanh-tai-nguyen-chien-luoc-trong-ky-nguyen-so.html

Diễn đàn Pháp luật ngày nay: https://www.plnn.vn/tp-hcm-khai-thac-du-lieu-lam-don-bay-cho-kinh-te-so.html

Sau đây là một số hình ảnh tại Hội thảo

Tin, ảnh: Khoa Luật, Ban Truyền thông và Phát triển đối tác