Có những bài kiểm tra không nằm trên giấy, không có đáp án đúng – sai, nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai của mỗi chúng ta. Đó là cách con người ứng xử với thiên nhiên trong một thế giới đang biến đổi nhanh hơn bao giờ hết. Giữa bối cảnh ngày càng khắc nghiệt, giáo dục xanh như một hướng tiếp cận mới, được chuyển hóa thành ý thức, trách nhiệm và hành động vì cộng đồng và hành tinh. Hãy cùng Ban Chăm sóc người học UEH (DSA) tìm hiểu rõ hơn trong bản tin dưới đây.

Những tín hiệu đáng lo ngại từ Mẹ Thiên nhiên

Thiên tai gây ảnh hưởng nhiều địa phương (Nguồn: VTV)

Từ đầu năm 2025, bão lũ và mưa lớn liên tiếp xảy ra tại nhiều khu vực trên cả nước, đặc biệt là các tỉnh miền núi phía Bắc và miền Trung. Nhiều đợt mưa kéo dài gây ngập sâu, sạt lở đất và chia cắt giao thông, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống sinh hoạt, sản xuất và an toàn của người dân. Không ít địa phương phải đối mặt cùng lúc với nhiều hình thái thiên tai, từ lũ quét, sạt lở đến ngập úng đô thị, trong khi công tác dự báo và ứng phó gặp nhiều thách thức do diễn biến thời tiết thay đổi cực đoan và khó đoán. Những diễn biến bất thường ấy đang đặt ra áp lực lớn lên hạ tầng, hệ sinh thái và khả năng thích ứng của cộng đồng, đồng thời phản ánh rõ rệt tác động của biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường đang diễn ra tại Việt Nam.

Theo các chuyên gia, biến đổi khí hậu không chỉ là thách thức về môi trường mà còn là một cuộc khủng hoảng y tế, bởi nó tác động trực tiếp đến sức khỏe con người. Nhiệt độ tăng cao làm gia tăng nguy cơ sốc nhiệt và bệnh tim mạch, thay đổi khí hậu thúc đẩy sự lan rộng của các bệnh truyền nhiễm như sốt xuất huyết, sốt rét, cúm, trong khi các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lũ, hạn hán đe dọa nguồn nước sạch và an ninh lương thực. Ngoài ra, tình trạng ô nhiễm không khí do khí thải nhà kính làm trầm trọng thêm các bệnh về đường hô hấp, khiến gánh nặng y tế ngày càng lớn.

Tại Việt Nam, tình trạng này làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh như sốt xuất huyết, xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan và đe dọa khả năng tiếp cận nước sạch, đặc biệt ở các khu vực dễ bị tổn thương. Ước tính đến năm 2050, tác động khí hậu có thể khiến Việt Nam thiệt hại 1–3 tỷ USD chi phí y tế và tới 23 tỷ USD do suy giảm năng suất lao động.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra không chỉ là làm thế nào để ứng phó trước mắt, mà quan trọng hơn là chúng ta cần chuẩn bị gì cho tương lai. Một trong những nền tảng then chốt chính là giáo dục, nơi hình thành nhận thức, tư duy và hành động bền vững cho các thế hệ tiếp theo. Từ đây, khái niệm Giáo dục xanh ngày càng được quan tâm như một hướng tiếp cận mang tính dài hạn và căn cơ.

Vậy bản chất của Giáo dục xanh là gì?

Giáo dục xanh (Nguồn: Internet)

Giáo dục xanh (Green Education) là một phương pháp giáo dục tích hợp học tập vì phát triển bền vững (Education for Sustainable Development – ESD), nhằm trang bị cho người học kiến thức, kỹ năng, giá trị và thái độ cần thiết để hiểu và đối phó với các thách thức liên quan đến môi trường, xã hội và kinh tế. Giáo dục xanh không chỉ truyền đạt kiến thức về tự nhiên và khí hậu, mà còn giúp học sinh phát triển tư duy hệ thống, nhận thức về mối liên hệ giữa con người, xã hội và môi trường, và khuyến khích hành động có trách nhiệm vì cộng đồng và hành tinh bền vững. 

Một trong những phương pháp giảng dạy nổi bật của giáo dục xanh là học tập dựa trên dự án xanh. Thay vì các bài kiểm tra lý thuyết truyền thống, người học được khuyến khích tham gia vào các dự án thực tế như bảo vệ nguồn nước, phân loại rác thải, trồng cây xanh hay cải thiện không gian sống tại địa phương. Cách tiếp cận này không chỉ nâng cao nhận thức và kiến thức về môi trường, mà còn giúp học sinh phát triển tinh thần trách nhiệm, kỹ năng làm việc nhóm và khả năng giải quyết vấn đề trong đời sống thực tiễn.

Bên cạnh đổi mới phương pháp giảng dạy, giáo dục xanh còn đòi hỏi sự đầu tư vào cơ sở hạ tầng và công nghệ số trong nhà trường. Việc ứng dụng các công nghệ hiện đại như mô phỏng thực tế ảo (VR), học liệu số hay nền tảng học tập trực tuyến giúp học sinh tiếp cận trực quan với môi trường tự nhiên và những tác động của biến đổi khí hậu. Qua đó, học sinh không chỉ hiểu bằng lý trí mà còn hình thành sự đồng cảm sâu sắc, cảm nhận rõ tính chân thực và mức độ nghiêm trọng của các nguy cơ, thách thức môi trường đang diễn ra.

Giáo dục xanh chuẩn bị cho người học thích ứng với biến đổi khí hậu, mà còn đủ năng lực và trách nhiệm để chủ động định hình một tương lai xanh.

Giáo dục xanh trong thực tiễn giảng dạy hiện đại

Giáo dục xanh trong thực tiễn không bắt đầu từ những khẩu hiệu mang tính tuyên ngôn, mà từ cách nhà trường thiết kế môi trường học tập để người học trực tiếp đối diện và tương tác với các vấn đề môi trường của chính cộng đồng mình đang sống. Tại Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH), định hướng này được hiện thực hóa thông qua mô hình UEH Green Campus – một dự án living lab tích hợp các hoạt động giảm thiểu rác thải, tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng và thúc đẩy lối sống bền vững ngay trong không gian campus, qua đó chuyển hóa các vấn đề môi trường từ nội dung lý thuyết trừu tượng thành trải nghiệm học tập cụ thể. Trong hệ sinh thái này, UEH triển khai UEH Shuttle Bus như một giải pháp di chuyển bền vững dành cho cán bộ, viên chức và người học giữa các cơ sở đào tạo tại TP. Hồ Chí Minh, góp phần giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, cắt giảm phát thải giao thông và từng bước hình thành thói quen lựa chọn phương thức di chuyển thân thiện với môi trường.

Các dự án xanh của Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh 

Bên cạnh đó, thông qua việc ứng dụng các giải pháp công nghệ trong quản lý rác thải, điển hình là I Ve Chai Machine được triển khai trong khuôn viên trường, UEH tạo điều kiện để người học trực tiếp thực hành phân loại và tái chế chai nhựa, lon nhôm ngay tại nguồn, từ đó nâng cao nhận thức và thúc đẩy các hành vi tiêu dùng có trách nhiệm trong đời sống học đường.

Có thể nói, giáo dục xanh trong thực tế giảng dạy ngày nay đã thay đổi rất nhiều và kéo theo một chuyển dịch quan trọng trong cách đánh giá kết quả học tập. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ và công cụ số trong giáo dục xanh góp phần thu hẹp khoảng cách giữa nhận thức và cảm xúc. Các mô phỏng về lũ lụt, sạt lở hay biến đổi khí hậu giúp người học hình dung rõ hậu quả của những biến đổi môi trường vốn thường được trình bày dưới dạng số liệu khô khan. Khi người học trải nghiệm thay vì chỉ được nghe kể, kiến thức trở nên có chiều sâu hơn, đồng thời khơi dậy sự đồng cảm và ý thức trách nhiệm đối với thiên nhiên và con người chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các thảm họa môi trường.

Từ những thay đổi trong phương pháp giảng dạy, có thể thấy giáo dục xanh đang thúc đẩy một cách tiếp cận mới: chuyển từ học để hiểu sang học để hành động và chịu trách nhiệm. Dưới góc độ giáo dục xanh và phát triển bền vững, sinh viên Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) không chỉ là người học kiến thức kinh tế – quản trị, mà còn là tác nhân tạo ra thay đổi thông qua tư duy, hành vi và lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai. Trước những thách thức về biến đổi khí hậu, thiên tai và bất ổn xã hội, sinh viên UEH có thể chủ động từ những hành động nhỏ như: tham gia các dự án cộng đồng, nghiên cứu ứng dụng, hoạt động tình nguyện, câu lạc bộ học thuật hoặc chương trình khởi nghiệp xanh giúp người học chuyển hóa kiến thức thành năng lực hành động. Khi được tiếp xúc trực tiếp với các vấn đề như sinh kế bền vững, quản lý tài nguyên hay tác động của thiên tai đến đời sống người dân, người học cần học để hiểu đúng, rèn để hành động đúng và lựa chọn để tạo ra giá trị dài hạn cho xã hội. Trong một thế giới đầy biến động, năng lực cạnh tranh của người học không chỉ nằm ở kiến thức chuyên môn, mà còn ở trách nhiệm với cộng đồng, môi trường và tương lai chung.

Tin, ảnh: Ban Chăm sóc người học (DSA)

Tài liệu tham khảo

Báo Công Thương. (2025, October 21). Thành phố Huế lan tỏa mô hình Trường học không rác thải nhựa. Báo Công Thương. https://congthuong.vn/thanh-pho-hue-lan-toa-mo-hinh-truong-hoc-khong-rac-thai-nhua-426414.html

Báo Nông nghiệp và Môi trường. (2025, September 19). ‘Plastic-Smart Eco-Schools’: Students at the center of change. Báo Nông Nghiệp Và Môi Trường. https://van.nongnghiepmoitruong.vn/plastic-smart-schools-students-at-the-center-of-change-d773962.html

Genesis School. (2021, September 21). Giáo dục xanh là gì? https://genesishanoi.edu.vn/giao-duc-xanh-la-gi/